Trong bối cảnh tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ em có xu hướng gia tăng, các chuyên gia y tế cho rằng việc xây dựng thói quen vận động thể lực cho trẻ đóng vai trò quan trọng không kém chế độ dinh dưỡng. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) cho biết tình trạng trẻ em ít vận động hiện nay đang ở mức đáng lo ngại, trở thành một trong những yếu tố nguy cơ dẫn đến nhiều bệnh không lây nhiễm trong tương lai.
Lứa tuổi học đường ít vận động thể lực
Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2022, tỷ lệ trẻ từ 11 đến 17 tuổi tại Việt Nam vận động thể lực không đủ theo khuyến nghị còn rất cao. Cụ thể, có tới 81% trẻ em nam và 92% trẻ em nữ chưa đạt mức vận động cần thiết. Con số này phản ánh thực tế rằng lối sống ít vận động đang ngày càng phổ biến trong lứa tuổi học đường.
Vận động thể lực, theo định nghĩa của WHO, là bất kỳ chuyển động nào của cơ thể do hệ cơ xương tạo ra và tiêu hao năng lượng. Điều đó có nghĩa rằng vận động không chỉ giới hạn trong các hoạt động thể thao chuyên nghiệp hay luyện tập cường độ cao. Những hoạt động quen thuộc trong đời sống hằng ngày như đi bộ, đạp xe, leo cầu thang, làm việc nhà hay di chuyển đến trường cũng được xem là vận động thể lực.
Các chuyên gia y tế cho rằng chỉ cần cơ thể được vận động thường xuyên, dù ở mức độ trung bình hay mạnh, cũng đã mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Điều quan trọng là mỗi người, đặc biệt là trẻ em, cần hình thành thói quen vận động đều đặn để giúp cơ thể phát triển toàn diện.
Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay, nhiều trẻ em dành phần lớn thời gian cho việc học tập hoặc sử dụng thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính bảng, ti vi. Điều này khiến thời gian vận động bị thu hẹp đáng kể. Theo WHO năm 2024, có khoảng 80% thanh thiếu niên trên thế giới chưa đạt mức vận động thể lực theo khuyến nghị, trong đó nhóm tuổi 11-17 chiếm tỷ lệ cao nhất. Đáng chú ý, trẻ em nữ có xu hướng ít vận động hơn trẻ em nam.
Tại Việt Nam, xu hướng này cũng đang diễn ra tương tự. Việc thiếu vận động không chỉ ảnh hưởng đến thể lực mà còn tác động đến sức khỏe lâu dài của trẻ. HCDC cho biết lối sống ít vận động là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến các bệnh không lây nhiễm như bệnh tim mạch, đái tháo đường, thừa cân – béo phì.
Ở lứa tuổi học đường, việc thiếu vận động còn kéo theo nhiều hệ lụy khác. Trẻ ít vận động thường dễ tăng cân, tích tụ mỡ thừa và có nguy cơ mắc béo phì cao hơn. Tình trạng này nếu kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch, chuyển hóa cũng như khả năng vận động của trẻ khi trưởng thành.
Ngược lại, trẻ em và thanh thiếu niên duy trì vận động thường xuyên sẽ có nhiều lợi ích về sức khỏe. Vận động giúp cải thiện thể lực, tăng cường sức khỏe tim mạch, giúp xương và cơ phát triển tốt hơn. Bên cạnh đó, hoạt động thể chất còn giúp cải thiện khả năng tập trung, tăng cường trí nhớ và mang lại tinh thần tích cực hơn cho trẻ.
Không chỉ vậy, việc vận động còn góp phần quan trọng trong việc kiểm soát cân nặng và giảm mỡ thừa. Trẻ có thói quen vận động thường xuyên thường có nguy cơ thừa cân, béo phì thấp hơn so với những trẻ có lối sống ít vận động.
Phụ huynh cần đặc biệt quan tâm
Nhiều phụ huynh hiện nay cũng bắt đầu chú ý hơn đến việc tạo điều kiện để con vận động mỗi ngày. Chị Nguyễn Thị Hồng Nhung, phụ huynh có con học lớp 6 tại TP.HCM, chia sẻ: “Trước đây con tôi rất ít vận động vì chủ yếu học và xem điện thoại. Sau khi nhận thấy con bắt đầu tăng cân, gia đình đã khuyến khích con tham gia các hoạt động thể thao như bơi lội và đạp xe vào buổi chiều. Sau vài tháng, cháu khỏe mạnh hơn, ngủ ngon hơn và cũng tập trung học tốt hơn”.
Một phụ huynh khác là anh Lê Minh Quân, có con học lớp 8 tại TP.HCM, cũng cho biết gia đình luôn cố gắng tạo thói quen vận động cho con từ nhỏ. Anh Quân chia sẻ: “Chúng tôi hạn chế thời gian con sử dụng thiết bị điện tử và khuyến khích con chơi thể thao. Mỗi cuối tuần cả gia đình thường cùng nhau đi bộ hoặc đạp xe. Nhờ vậy con có thói quen vận động tự nhiên, không cảm thấy gò bó”.
Theo HCDC, để giúp trẻ duy trì thói quen vận động, phụ huynh và nhà trường cần phối hợp tạo môi trường thuận lợi cho trẻ tham gia các hoạt động thể chất. Điều này có thể bắt đầu từ những việc đơn giản như khuyến khích trẻ đi bộ đến trường, tham gia các trò chơi ngoài trời hoặc các môn thể thao phù hợp với sở thích.
Bên cạnh đó, việc giảm thời gian sử dụng các thiết bị điện tử cũng là yếu tố quan trọng. Khi trẻ dành quá nhiều thời gian cho điện thoại, máy tính hoặc ti vi, cơ hội vận động sẽ giảm đi đáng kể. Vì vậy, việc cân bằng giữa học tập, giải trí và vận động là điều cần thiết để đảm bảo sự phát triển toàn diện cho trẻ.
Các chuyên gia y tế cũng khuyến nghị rằng vận động thể lực nên được duy trì thường xuyên và trở thành thói quen hằng ngày, thay vì chỉ diễn ra vào một vài thời điểm nhất định. Khi trẻ hình thành thói quen vận động từ sớm, điều này sẽ góp phần tạo nền tảng sức khỏe tốt cho cả cuộc đời.
Trong thời gian tới, HCDC cho biết sẽ tiếp tục chia sẻ thêm các thông tin và khuyến nghị về vận động thể lực dành cho từng nhóm tuổi, đặc biệt là lứa tuổi học đường. Thông qua đó, phụ huynh, nhà trường và học sinh có thể hiểu rõ hơn về vai trò của vận động thể chất trong việc phòng ngừa các bệnh không lây nhiễm, đồng thời xây dựng lối sống lành mạnh ngay từ khi còn nhỏ.
Theo Giaoduc.edu.vn
