Theo số liệu của Hội Nghiên cứu thị trường liên ngân hàng (VIRA), lãi suất VND bình quân trên thị trường liên ngân hàng đã tăng mạnh trong phiên giao dịch cuối quý II; trong đó, lãi suất kỳ hạn qua đêm – kỳ hạn có khối lượng giao dịch lớn nhất – tăng lên khoảng 13%/năm, cao hơn nhiều so với mức 4-6%/năm của những phiên trước và là mức cao nhất kể từ cuối tháng 3. Cùng với đó, lãi suất các kỳ hạn một tuần, hai tuần và một tháng đồng loạt tăng lên, dao động từ 8-8,5%/năm, phản ánh nhu cầu vay vốn ngắn hạn giữa các tổ chức tín dụng gia tăng đáng kể.
Thị trường liên ngân hàng là nơi các ngân hàng vay mượn lẫn nhau nhằm đáp ứng nhu cầu thanh khoản ngắn hạn, bảo đảm khả năng chi trả và tuân thủ các tỷ lệ an toàn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Vì vậy, lãi suất trên thị trường này thường phản ánh trạng thái thanh khoản của hệ thống ngân hàng.
Theo giới phân tích, nguyên nhân chính khiến lãi suất tăng mạnh là nhu cầu cân đối nguồn vốn trước thời điểm khóa sổ báo cáo tài chính quý II. Đây là giai đoạn nhiều ngân hàng phải rà soát trạng thái vốn, bảo đảm các chỉ tiêu an toàn và dự trữ thanh khoản. Trong khi đó, những tổ chức tín dụng đang dư thừa vốn có xu hướng giữ lại nguồn tiền đồng thay vì cho vay trên thị trường liên ngân hàng, khiến nguồn cung vốn ngắn hạn bị thu hẹp.
Áp lực thanh khoản thực tế đã xuất hiện từ đầu tháng 6, khi lãi suất qua đêm có thời điểm tăng lên quanh 11%/năm. Càng về cuối quý, nhu cầu vay vốn chuyển dần sang các kỳ hạn một tuần thay vì qua đêm để hạn chế phải liên tục quay vòng vốn trong những ngày chốt sổ, qua đó kéo mặt bằng lãi suất ở nhiều kỳ hạn tăng cao.
Lãi suất liên ngân hàng chủ yếu phản ánh biến động thanh khoản ngắn hạn của hệ thống. Nếu tình trạng này chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, tác động đến lãi suất huy động và cho vay trên thị trường dân cư sẽ không đáng kể. Tuy nhiên, nếu mặt bằng lãi suất liên ngân hàng duy trì ở mức cao trong thời gian dài, áp lực tăng lãi suất trên thị trường 1 có thể gia tăng.
Để hỗ trợ thanh khoản, Ngân hàng Nhà nước đã tăng cường bơm vốn qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO). Trong phiên giao dịch cuối quý II, cơ quan điều hành chào thầu 38.000 tỷ đồng trên kênh cầm cố giấy tờ có giá với lãi suất 4,5%/năm. Các tổ chức tín dụng đã vay gần 31.600 tỷ đồng, trong khi khoảng 17.000 tỷ đồng các khoản vay cũ đến hạn được hoàn trả, qua đó Ngân hàng Nhà nước bơm ròng gần 14.600 tỷ đồng vào hệ thống. Đồng thời, nhà điều hành cũng không phát hành tín phiếu để hút bớt thanh khoản.
