Một ca bệnh sốt xuất huyết Dengue của một em học sinh 15 tuổi diễn tiến đặc biệt nguy kịch trên nền bệnh lý di truyền hiếm gặp vừa được các bác sĩ Bệnh viện Nhân dân Gia Định điều trị thành công.
Bệnh nhi nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, tím tái toàn thân do tan huyết cấp hàng loạt và tăng Methemoglobin – biến chứng rất hiếm gặp của sốt xuất huyết ở trẻ thiếu men G6PD.
Diễn biến nguy kịch
Theo thông tin từ bệnh viện, ngày 26-1, Khoa Cấp cứu tiếp nhận bệnh nhi L.T.D. (sinh năm 2011, ngụ phường Bình Thạnh, TP.HCM) trong tình trạng sốt cao, choáng váng, khó thở, tím môi và đầu chi. Chỉ số SpO2 của bệnh nhi ở mức rất thấp dù đã được hỗ trợ oxy ngay từ đầu. Trước đó một ngày, em có biểu hiện sốt và đau đầu, gia đình cho uống thuốc hạ sốt tại nhà. Sáng cùng ngày nhập viện, dù còn mệt, em vẫn cố gắng đến trường nhưng bất ngờ choáng váng và khó thở ngay trong lớp học, không thể tự di chuyển, buộc nhà trường phải liên hệ gia đình đưa đi cấp cứu.
Điều đáng lưu ý là các kết quả thăm khám ban đầu và chẩn đoán hình ảnh cho thấy phổi của bệnh nhi không có tổn thương rõ ràng. Điều này khiến các bác sĩ đặt nghi vấn tình trạng giảm oxy máu không xuất phát từ nguyên nhân hô hấp thông thường. Ngay sau đó, bệnh nhi được hội chẩn liên chuyên khoa và chuyển vào Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc để theo dõi và điều trị chuyên sâu.
Kết quả khí máu động mạch ghi nhận nồng độ Methemoglobin (MetHb) của bệnh nhi tăng cao, dao động từ 15-20%, trong khi giá trị bình thường chỉ dưới 1%. Methemoglobin là dạng hemoglobin bị oxy hóa, không còn khả năng vận chuyển oxy đến các mô, gây ra tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng dù người bệnh được thở oxy nồng độ cao. Các nguyên nhân thường gặp như ngộ độc hóa chất, sử dụng thuốc hoặc tiếp xúc với các chất oxy hóa đều lần lượt được loại trừ.
Song song đó, xét nghiệm cho kết quả bệnh nhi dương tính với virus Dengue. Tuy nhiên, diễn tiến lâm sàng không phù hợp với một ca sốt xuất huyết thông thường. Trong quá trình theo dõi, các bác sĩ ghi nhận bệnh nhi xuất hiện vàng da rõ, nước tiểu sẫm màu và thiếu máu tiến triển nhanh. Trước nghi ngờ tình trạng tan huyết cấp, ê-kíp điều trị đã chỉ định định lượng men G6PD.
Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ men G6PD của bệnh nhi chỉ đạt 0,009 U/gHb, thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng tham chiếu của phòng xét nghiệm (7-20,5 U/gHb), qua đó xác định trẻ bị thiếu men G6PD mức độ nặng. Đây là bệnh lý di truyền liên quan đến nhiễm sắc thể X, khiến hồng cầu dễ bị phá hủy khi cơ thể tiếp xúc với các tác nhân gây oxy hóa.
Theo BS.CK1 Đào Thị Huyên, bác sĩ điều trị trực tiếp tại Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, trong trường hợp này, nhiễm virus sốt xuất huyết Dengue được xem là yếu tố khởi phát quá trình tan huyết nội mạch cấp. Sự phá hủy ồ ạt của hồng cầu không chỉ gây thiếu máu nặng mà còn làm gia tăng Methemoglobin trong máu, khiến khả năng vận chuyển oxy suy giảm nghiêm trọng. Đây chính là lý do giải thích tình trạng tím tái, SpO2 thấp kéo dài và không cải thiện dù bệnh nhi đã được hỗ trợ oxy tối đa.
Trước diễn biến nguy kịch, ê-kíp điều trị tập trung triển khai đồng thời nhiều biện pháp hồi sức tích cực. Bệnh nhi được truyền máu nhằm bù lại số lượng hồng cầu bị phá hủy, hỗ trợ hô hấp, đảm bảo thể tích tuần hoàn và theo dõi sát các chỉ số sinh tồn. Các chức năng gan, thận được kiểm soát chặt chẽ do nguy cơ tổn thương thứ phát từ tan huyết và thiếu oxy mô. Đặc biệt, các bác sĩ tuyệt đối tránh sử dụng những loại thuốc hoặc yếu tố có nguy cơ gây oxy hóa, vốn có thể làm tình trạng tan huyết trở nên trầm trọng hơn.
Bác sĩ khuyến cáo
Trong suốt quá trình điều trị, bên cạnh các can thiệp chuyên môn, đội ngũ y bác sĩ và điều dưỡng tại Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc cũng dành nhiều sự quan tâm, động viên tinh thần cho bệnh nhi, giúp em ổn định tâm lý khi phải điều trị trong môi trường hồi sức với nhiều thiết bị hỗ trợ.
| Các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của việc tầm soát thiếu men G6PD ngay từ giai đoạn sơ sinh, đặc biệt tại những khu vực có tỷ lệ lưu hành bệnh cao. Phụ huynh cần chủ động thông báo tiền sử thiếu men G6PD của trẻ cho nhân viên y tế trong mỗi lần khám bệnh hoặc nhập viện, nhằm giúp bác sĩ có hướng xử trí phù hợp, hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm như trường hợp vừa được cứu sống tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định. |
Sau 6 ngày điều trị tích cực, tình trạng bệnh nhi có chuyển biến tích cực rõ rệt. Nồng độ oxy máu dần trở về mức an toàn, các chỉ số huyết học cải thiện, Methemoglobin giảm xuống dưới 1%. Chức năng gan và thận ổn định trở lại. Bệnh nhi được xuất viện trong tình trạng sức khỏe ổn định và tiếp tục theo dõi ngoại trú tại phòng khám Hậu Hồi sức tích cực.
Nhận định về ca bệnh này, TS.BS Huỳnh Quang Đại, Trưởng bộ môn Hồi sức Cấp cứu Chống độc, Trường Đại học Y Dược TP.HCM, đồng thời phụ trách Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết sốt xuất huyết Dengue trên nền người bệnh thiếu men G6PD bẩm sinh là tình huống lâm sàng đặc biệt nguy hiểm và dễ bị bỏ sót nếu tiền sử bệnh không được khai thác đầy đủ. Việc nhận diện sớm tình trạng tan huyết kèm tăng Methemoglobin thứ phát có ý nghĩa quyết định đến khả năng cứu sống người bệnh.
TS.BS Huỳnh Quang Đại khuyến cáo, trẻ có biểu hiện sốt kèm vàng da, nước tiểu sẫm màu, khó thở cần được đưa đến cơ sở y tế sớm để theo dõi và can thiệp kịp thời. Đối với trẻ đã biết thiếu men G6PD, việc theo dõi sát khi mắc các bệnh nhiễm trùng hoặc siêu vi là hết sức cần thiết; đồng thời cần tuyệt đối tránh ăn đậu tằm và sử dụng các loại thuốc, thực phẩm có nguy cơ gây oxy hóa.
Theo giaoduc.edu.vn
